dienhoathanglong
28/06/2011, 10:21 AM
Thời buổi “sóng thần giá” đang hoành hành ở Việt Nam, muốn nấu được tô canh bông thiên lư nho nhỏ cũng mất 20 ngàn đồng tép (200 gram), 15 ngàn đồng bông (300 gram), gia vị 5 ngàn đồng, chất đốt 10 ngàn đồng. Vị chi tô canh một người ăn trị giá 50 ngàn đồng, cả nhà gồm 2 vợ chồng và hai đứa con phải nấu ít nhất 2 tô bằng 100 ngàn, một cái giá mà gia đ́nh người lao động b́nh thường không dám mơ tưởng tới. C̣n thưởng thức canh bông thiên lư mùa mưa th́ tôi không dám bàn (hay xúi) ai nấu hết, ai có “gan” th́ cứ tự thử nghen!
http://taphongtan.files.wordpress.com/2011/05/web_hvqh_726a.jpg
Hồi xưa, phụ nữ nông thôn miền Bắc dù nghèo cũng có thể: “Thương chồng nấu cháo le le/ Nấu canh hoa lư, nấu chè hạt sen”. Bây giờ, tôi xin “hiến kế” cho mấy cô, mấy chị thu nhập thấp nhưng “lỡ” có ḷng thương chồng con th́ nên “mời” mấy anh, mấy chú với mấy cháu “ăn” hàm thụ canh bông thiên lư nấu tép ở đây vậy, chớ biết làm sao?
Bên Tây, người ta kỳ công “ngâm kíu” thiệt kỳ cà kỳ cạch một thời gian dài mới lai tạo ra một loài hoa hồng xanh đă mừng hí hửng, ở ta không cần “ngâm kíu” ǵ ráo nhưng đă có sẵn một loại bông có màu xanh lục là bông thiên lư. Hồi nhỏ, tôi thường nghe người ta hát ru: “Tóc em dài em cài bông hoa lư/ Miệng em cười anh để ư anh thương!”, mà đâu có biết hoa lư là hoa ǵ. Người miền Nam không trồng hoa lư, nên cũng không biết hoa lư c̣n là một món ăn ngon.
Lớn lớn một chút, tôi mới biết hoa lư tức là bông thiên lư, là bông nhưng được người miền Bắc coi như một thứ rau phổ biến ở thôn quê, chế biến làm món ăn rất ngon. Không biết bông thiên lư nó đẹp đến cỡ nào mà từ anh chàng nông dân đến các bậc văn nhân lăng mạn miền Bắc “hâm mộ” hoa thiên lư quá xá. Cái khăn mỏ quạ, mớ tóc bỏ đuôi gà lúc la lúc lắc, cái áo tứ thân cánh sen và cái thắt lưng màu xanh hoa lư thấp thoáng trong ngày lễ hội làm ngây ngất biết bao chàng trai trẻ: “Cỏ nằm trên mộ đợi thanh minh/ Tôi đợi người yêu tới tự t́nh/ Khỏi lũy tre làng tôi nhận thấy/ Bắt đầu là cái thắt lưng xanh” (Mùa xuân xanh – Nguyễn Bính).
http://trenews.net/MediaResources/Pictures/phong_su_vn/web_hvqh_726d.jpg
Hoa thiên lư em cài trên tóc
Nhà thơ Nguyễn Bính kể: “Làng Vân Cát quê ḿnh có Hội Phủ Giày thật tuyệt, từ bé ḿnh đă mê những sắc màu xanh đỏ tím vàng của lễ hội tưng bừng, mê hát chầu văn, mê những buổi lên đồng của các con nhang đệ tử, mê quá nên nhiều khi quên cả về nhà. Có thể nói màu sắc âm thanh của lễ hội măi về sau vẫn c̣n ám vào thơ ḿnh, gợi lên cái hương vị hồn quê. Năm ấy ḿnh mười bốn tuổi, đầu tháng Ba Âm Lịch về chơi hội, mưa bay cuối xuân đưa chân phơi phới, đang ngồi xem hầu bóng, chợt thấy một cô gái chắc cũng ang áng tuổi ḿnh, mặc áo cánh sen, thắt lưng hoa lư, chít vành khăn nhung, thả chiếc đuôi gà sau gáy, dáng dong dỏng cao, bước đi thanh thoát, y như vừa bước ra từ một bức tranh tố nữ”.
Nhà thơ trẻ con Nguyễn Bính bèn chạy theo dúi vào tay cô gái có cái thắt lưng hoa lư “ám ảnh chết người” kia mảnh giấy chép mấy câu thơ vừa phóng bút:
“Em ở cơi trần hay cơi tiên
Phủ đền nhang khói nức hương em
Xin đi chầm chậm cho theo với
Lộc thánh dâng người một trái tim”.
Không riêng Nguyễn Bính, biết bao mối t́nh quê lăng mạn, nên thơ đă nảy nụ đâm chồi dưới giàn hoa thiên lư xanh tươi, thơm mát và đi vào từng trang sách để đời của nhóm Tự Lực Văn Đoàn.
pic
Giàn thiên lư
Khi đi học xa nhà, có lẽ tôi cũng quên bẵng mất hoa lư ngày xưa nếu như không có anh bạn học giọng lào khào như mới nuốt bàn chải cước mà đi đâu hễ thấy có đờn ghi-ta là y ta nhảy vô bưng đờn hát ư ử: “Tội nghiệp thằng bé cứ nhớ thương măi quê nhà/ Giàn thiên lư đă xa, đă rời xa/ Đứa bé lỡ yêu, đă lỡ yêu cô em rồi/ T́nh đă quên mỗi sớm mai lặng trôi/… Giờ đă đến lúc tan ánh mặt trời/ Giàn thiên lư đă xa măi người ơi!/ Lấp đất, hố tôi, lấp với đôi tay cô nàng/ Th́ hăy chôn trái tim non buồn thương”.
Tôi chưa từng được nh́n thấy giàn thiên lư thật bên ngoài bao giờ. Theo h́nh ảnh th́ bông thiên lư mọc thành chùm nho nhỏ ở kẽ lá, màu xanh dịu. Lá h́nh tim, đầu nhọn, mép lá thường cong lên. Bông thiên lư khi nở có màu xanh lục nhạt, cũng có chùm hoa màu vàng nhạt pha xanh. Chợ Sài G̣n thường có bán bông thiên lư, phần nhiều là bông c̣n nguyên nụ, ít khi có chùm bông nở loe ra, cũng không thấy có bông nở màu vàng. Bông thiên lư được coi như một thứ rau hiếm nên khi bán cân lượng không tính bằng rổ, bằng kư lô, mà tính bằng lạng (gram) với giá không hề rẻ. Mùa nắng, giá bông thiên lư rẻ hơn mùa mưa. Hiện giờ đang tháng Tư, giá bông thiên lư 5 ngàn đồng/lạng, nhưng đến mùa mưa giá tăng đến 25 ngàn đồng/lạng. Có lẽ mùa nắng mới là mùa thiên lư trổ bông nhiều, c̣n mùa mưa th́ hiếm có bông chăng?
pic
Bông thiên lư
Người Sài G̣n mua bông thiên lư về nhặt bỏ phần cây cứng dính theo chùm bông, tức là chỗ nách lá trổ bông ra, c̣n lại từ bông đến nụ đều lấy hết, không bỏ một chút ǵ. Rửa sạch bông rồi để ráo, có thể đem xào với thịt heo (thịt ḅ, tôm, mực), nấu lẩu hải sản, nấu canh. Món bông thiên lư xào ăn ngon nhưng nhiều dầu mỡ quá nên tôi thích nấu canh hơn. Bông thiên lư nấu canh thịt bằm đă ngon, nhưng nấu canh tép (tôm) càng ngon hơn nữa. Mua chừng 200 gram tép lớn bằng ngón tay và 300 gram bông thiên lư là nấu được một tô canh bự ngon lành cho một người ăn suốt cả ngày.
pic
Bông thiên lư xào tỏi
Tép (hoặc tôm) lột bỏ vỏ, rửa sạch để ráo rồi để lên tấm thớt, dùng cái dao phay đập cho tép hơi dập dập một chút th́ khi nấu tép mới ngọt nhiều và mềm, ăn ngon hơn tép không đập. Cho một chút dầu ăn vô nồi, chút tỏi phi hơi vàng rồi đổ tép vô xào sơ cho tép hơi săn lại làm mất mùi tanh. Nêm gia vị vô, đảo sơ qua một chút rồi đổ nước vô nồi. Khi nước sôi lên thả bông thiên lư vô, trở đều, nước sôi lên lần nữa thấy bông chín có màu xanh mướt là nhắc nồi xuống. Đừng để sôi lâu quá bông bị chín rục nhăo nhừ ăn không ngon. Múc canh nóng ra tô, rắc lên một chút tiêu sọ giă nhỏ là có thể chan canh vô tô cơm trắng nóng xốp ăn được rồi. Bản thân bông thiên lư khi chín có vị ngọt thanh đặc biệt lạ lùng. Vị ngọt của tép ḥa với vị ngọt thanh của bông thiên lư, mùi thơm d́u dịu, cái cảm giác bùi bùi khi nhai bông với tép, với cơm cứ làm cho người ăn cứ muốn ăn hoài. Chỉ cần có canh với nước mắm ngon dằm ớt thôi đă có thể lùa được vài tô cơm, mà có thêm cái mẻ kho cá lóc, thịt nạc rắc tiêu th́ càng bắt cơm hơn nữa.
Thời buổi “sóng thần giá” đang hoành hành ở Việt Nam, muốn nấu được tô canh bông thiên lư nho nhỏ cũng mất 20 ngàn đồng tép (200 gram), 15 ngàn đồng bông (300 gram), gia vị 5 ngàn đồng, chất đốt 10 ngàn đồng. Vị chi tô canh một người ăn trị giá 50 ngàn đồng, cả nhà gồm 2 vợ chồng và hai đứa con phải nấu ít nhất 2 tô bằng 100 ngàn, một cái giá mà gia đ́nh người lao động b́nh thường không dám mơ tưởng tới. C̣n thưởng thức canh bông thiên lư mùa mưa th́ tôi không dám bàn (hay xúi) ai nấu hết, ai có “gan” th́ cứ tự thử nghen!
pic
Bông thiên lư nấu cá
Hồi xưa, phụ nữ nông thôn miền Bắc dù nghèo cũng có thể: “Thương chồng nấu cháo le le/ Nấu canh hoa lư, nấu chè hạt sen”. Bây giờ, tôi xin “hiến kế” cho mấy cô, mấy chị thu nhập thấp nhưng “lỡ” có ḷng thương chồng con th́ nên “mời” mấy anh, mấy chú với mấy cháu “ăn” hàm thụ canh bông thiên lư nấu tép ở đây vậy, chớ biết làm sao?
http://taphongtan.files.wordpress.com/2011/05/web_hvqh_726a.jpg
Hồi xưa, phụ nữ nông thôn miền Bắc dù nghèo cũng có thể: “Thương chồng nấu cháo le le/ Nấu canh hoa lư, nấu chè hạt sen”. Bây giờ, tôi xin “hiến kế” cho mấy cô, mấy chị thu nhập thấp nhưng “lỡ” có ḷng thương chồng con th́ nên “mời” mấy anh, mấy chú với mấy cháu “ăn” hàm thụ canh bông thiên lư nấu tép ở đây vậy, chớ biết làm sao?
Bên Tây, người ta kỳ công “ngâm kíu” thiệt kỳ cà kỳ cạch một thời gian dài mới lai tạo ra một loài hoa hồng xanh đă mừng hí hửng, ở ta không cần “ngâm kíu” ǵ ráo nhưng đă có sẵn một loại bông có màu xanh lục là bông thiên lư. Hồi nhỏ, tôi thường nghe người ta hát ru: “Tóc em dài em cài bông hoa lư/ Miệng em cười anh để ư anh thương!”, mà đâu có biết hoa lư là hoa ǵ. Người miền Nam không trồng hoa lư, nên cũng không biết hoa lư c̣n là một món ăn ngon.
Lớn lớn một chút, tôi mới biết hoa lư tức là bông thiên lư, là bông nhưng được người miền Bắc coi như một thứ rau phổ biến ở thôn quê, chế biến làm món ăn rất ngon. Không biết bông thiên lư nó đẹp đến cỡ nào mà từ anh chàng nông dân đến các bậc văn nhân lăng mạn miền Bắc “hâm mộ” hoa thiên lư quá xá. Cái khăn mỏ quạ, mớ tóc bỏ đuôi gà lúc la lúc lắc, cái áo tứ thân cánh sen và cái thắt lưng màu xanh hoa lư thấp thoáng trong ngày lễ hội làm ngây ngất biết bao chàng trai trẻ: “Cỏ nằm trên mộ đợi thanh minh/ Tôi đợi người yêu tới tự t́nh/ Khỏi lũy tre làng tôi nhận thấy/ Bắt đầu là cái thắt lưng xanh” (Mùa xuân xanh – Nguyễn Bính).
http://trenews.net/MediaResources/Pictures/phong_su_vn/web_hvqh_726d.jpg
Hoa thiên lư em cài trên tóc
Nhà thơ Nguyễn Bính kể: “Làng Vân Cát quê ḿnh có Hội Phủ Giày thật tuyệt, từ bé ḿnh đă mê những sắc màu xanh đỏ tím vàng của lễ hội tưng bừng, mê hát chầu văn, mê những buổi lên đồng của các con nhang đệ tử, mê quá nên nhiều khi quên cả về nhà. Có thể nói màu sắc âm thanh của lễ hội măi về sau vẫn c̣n ám vào thơ ḿnh, gợi lên cái hương vị hồn quê. Năm ấy ḿnh mười bốn tuổi, đầu tháng Ba Âm Lịch về chơi hội, mưa bay cuối xuân đưa chân phơi phới, đang ngồi xem hầu bóng, chợt thấy một cô gái chắc cũng ang áng tuổi ḿnh, mặc áo cánh sen, thắt lưng hoa lư, chít vành khăn nhung, thả chiếc đuôi gà sau gáy, dáng dong dỏng cao, bước đi thanh thoát, y như vừa bước ra từ một bức tranh tố nữ”.
Nhà thơ trẻ con Nguyễn Bính bèn chạy theo dúi vào tay cô gái có cái thắt lưng hoa lư “ám ảnh chết người” kia mảnh giấy chép mấy câu thơ vừa phóng bút:
“Em ở cơi trần hay cơi tiên
Phủ đền nhang khói nức hương em
Xin đi chầm chậm cho theo với
Lộc thánh dâng người một trái tim”.
Không riêng Nguyễn Bính, biết bao mối t́nh quê lăng mạn, nên thơ đă nảy nụ đâm chồi dưới giàn hoa thiên lư xanh tươi, thơm mát và đi vào từng trang sách để đời của nhóm Tự Lực Văn Đoàn.
pic
Giàn thiên lư
Khi đi học xa nhà, có lẽ tôi cũng quên bẵng mất hoa lư ngày xưa nếu như không có anh bạn học giọng lào khào như mới nuốt bàn chải cước mà đi đâu hễ thấy có đờn ghi-ta là y ta nhảy vô bưng đờn hát ư ử: “Tội nghiệp thằng bé cứ nhớ thương măi quê nhà/ Giàn thiên lư đă xa, đă rời xa/ Đứa bé lỡ yêu, đă lỡ yêu cô em rồi/ T́nh đă quên mỗi sớm mai lặng trôi/… Giờ đă đến lúc tan ánh mặt trời/ Giàn thiên lư đă xa măi người ơi!/ Lấp đất, hố tôi, lấp với đôi tay cô nàng/ Th́ hăy chôn trái tim non buồn thương”.
Tôi chưa từng được nh́n thấy giàn thiên lư thật bên ngoài bao giờ. Theo h́nh ảnh th́ bông thiên lư mọc thành chùm nho nhỏ ở kẽ lá, màu xanh dịu. Lá h́nh tim, đầu nhọn, mép lá thường cong lên. Bông thiên lư khi nở có màu xanh lục nhạt, cũng có chùm hoa màu vàng nhạt pha xanh. Chợ Sài G̣n thường có bán bông thiên lư, phần nhiều là bông c̣n nguyên nụ, ít khi có chùm bông nở loe ra, cũng không thấy có bông nở màu vàng. Bông thiên lư được coi như một thứ rau hiếm nên khi bán cân lượng không tính bằng rổ, bằng kư lô, mà tính bằng lạng (gram) với giá không hề rẻ. Mùa nắng, giá bông thiên lư rẻ hơn mùa mưa. Hiện giờ đang tháng Tư, giá bông thiên lư 5 ngàn đồng/lạng, nhưng đến mùa mưa giá tăng đến 25 ngàn đồng/lạng. Có lẽ mùa nắng mới là mùa thiên lư trổ bông nhiều, c̣n mùa mưa th́ hiếm có bông chăng?
pic
Bông thiên lư
Người Sài G̣n mua bông thiên lư về nhặt bỏ phần cây cứng dính theo chùm bông, tức là chỗ nách lá trổ bông ra, c̣n lại từ bông đến nụ đều lấy hết, không bỏ một chút ǵ. Rửa sạch bông rồi để ráo, có thể đem xào với thịt heo (thịt ḅ, tôm, mực), nấu lẩu hải sản, nấu canh. Món bông thiên lư xào ăn ngon nhưng nhiều dầu mỡ quá nên tôi thích nấu canh hơn. Bông thiên lư nấu canh thịt bằm đă ngon, nhưng nấu canh tép (tôm) càng ngon hơn nữa. Mua chừng 200 gram tép lớn bằng ngón tay và 300 gram bông thiên lư là nấu được một tô canh bự ngon lành cho một người ăn suốt cả ngày.
pic
Bông thiên lư xào tỏi
Tép (hoặc tôm) lột bỏ vỏ, rửa sạch để ráo rồi để lên tấm thớt, dùng cái dao phay đập cho tép hơi dập dập một chút th́ khi nấu tép mới ngọt nhiều và mềm, ăn ngon hơn tép không đập. Cho một chút dầu ăn vô nồi, chút tỏi phi hơi vàng rồi đổ tép vô xào sơ cho tép hơi săn lại làm mất mùi tanh. Nêm gia vị vô, đảo sơ qua một chút rồi đổ nước vô nồi. Khi nước sôi lên thả bông thiên lư vô, trở đều, nước sôi lên lần nữa thấy bông chín có màu xanh mướt là nhắc nồi xuống. Đừng để sôi lâu quá bông bị chín rục nhăo nhừ ăn không ngon. Múc canh nóng ra tô, rắc lên một chút tiêu sọ giă nhỏ là có thể chan canh vô tô cơm trắng nóng xốp ăn được rồi. Bản thân bông thiên lư khi chín có vị ngọt thanh đặc biệt lạ lùng. Vị ngọt của tép ḥa với vị ngọt thanh của bông thiên lư, mùi thơm d́u dịu, cái cảm giác bùi bùi khi nhai bông với tép, với cơm cứ làm cho người ăn cứ muốn ăn hoài. Chỉ cần có canh với nước mắm ngon dằm ớt thôi đă có thể lùa được vài tô cơm, mà có thêm cái mẻ kho cá lóc, thịt nạc rắc tiêu th́ càng bắt cơm hơn nữa.
Thời buổi “sóng thần giá” đang hoành hành ở Việt Nam, muốn nấu được tô canh bông thiên lư nho nhỏ cũng mất 20 ngàn đồng tép (200 gram), 15 ngàn đồng bông (300 gram), gia vị 5 ngàn đồng, chất đốt 10 ngàn đồng. Vị chi tô canh một người ăn trị giá 50 ngàn đồng, cả nhà gồm 2 vợ chồng và hai đứa con phải nấu ít nhất 2 tô bằng 100 ngàn, một cái giá mà gia đ́nh người lao động b́nh thường không dám mơ tưởng tới. C̣n thưởng thức canh bông thiên lư mùa mưa th́ tôi không dám bàn (hay xúi) ai nấu hết, ai có “gan” th́ cứ tự thử nghen!
pic
Bông thiên lư nấu cá
Hồi xưa, phụ nữ nông thôn miền Bắc dù nghèo cũng có thể: “Thương chồng nấu cháo le le/ Nấu canh hoa lư, nấu chè hạt sen”. Bây giờ, tôi xin “hiến kế” cho mấy cô, mấy chị thu nhập thấp nhưng “lỡ” có ḷng thương chồng con th́ nên “mời” mấy anh, mấy chú với mấy cháu “ăn” hàm thụ canh bông thiên lư nấu tép ở đây vậy, chớ biết làm sao?