Chùa Hội Khánh

Ngôi chùa cổ nhất và có lối kiến trúc tiêu biểu của xứ Đàng trong ở Bình Dương có lẽ là chùa Hội Khánh, tọa lạc tại phường Phú Cường, thị xã Thủ Dầu Một.

Chùa do Đại Ngạn Thiên sư đứng ra xây cất năm Tân Dậu (1741), niên hiệu Cảnh Hưng thứ hai triều vua Lê Hiến Tông. Năm 1860, chùa Hội Khánh bị thực dân Pháp thiêu hủy vì ở đây có nhiều người hoạt động trong "hội kín". Năm 1868 hòa thượng Chánh Đắc cho xây lại chùa Hội Khánh ngay cạnh nền đất của ngôi chùa cũ.

Chùa nằm trên một khoảng đất rộng bằng phẳng ngang lưng đồi bốn bề thoáng đãng. Phía trước có hàng rào cao với hai cổng chính. Cần lưu ý là cổng chùa Hội Khánh do thợ Thủ tạo tác đã nổi rõ tính hình khối bề thế thay cho nét chạm trổ trau chốt tỉ mỉ của cánh thợ miền Trung hay Bắc. Phía đông và phía trước chánh diện có 8 ngọn tháp nằm rải rác là nơi chứa hài cốt của tám đời hòa thượng trụ trì. Phần chính diện (đại bái) với 3 gian chính và 2 chái rộng, mái lợp ngói ống. Chính giữa đặt một tượng Phật cao khoảng 2 mét và 100 tượng Phật các loại có kích thước vừa phải. Trải qua một khoảng thời gian dài không tu sửa giàn kèo cột đã bị hư hỏng hoàn toàn, mái bị sụp lở nhiều nơi. Bốn vách tường chung quanh được dựng bằng ván cũng đã bị tháo gỡ vì mối mọt. Nhà chùa phải dời 100 bức tượng Phật qua nơi khác để tránh nắng mưa bào mòn. Kế với nhà chánh diện là giảng đường gồm 5 gian với 2 hàng hiên rộng, mái lợp ngói máng, hợp với chánh điện thành kiểu chử "đinh". Bên trong giảng đường được trang trí bằng nhiều câu đối và chữ viết có nội dung trích từ kinh phật. Tất cả được khắc trên gỗ quí sơn sơn thếp vàng hoặc cẩn ốc xà cừ. Những tủ đượng kinh sách, bàn kệ đặt tượng Phật đều được làm bằng gỗ quí đen bóng có khắc chạm nhiều hoa văn đẹp mắt. Đặc biệt tại đây có đặt tượng 18 vị La Hán. Mỗi tượng một dáng vẻ khác nhau. Cái đẹp của các tượng này là nghệ nhân đã thể hiện được nét mặt rất Việt Nam và xử lý một cách thành công thần thái tươi vui hoan hỉ. Một số tượng nhát đục khá mạnh dạn, khét lõm ở má, ở miệng, đã tạo nên các nếp nhăn rất sinh động tài tình. Giá trị mỹ thuật của các tượng này cao hơn hẳn so với các tượng cùng đề tài có cùng niên đại. Ngay cả thế hệ tượng thứ hai ở các chùa chiền xứ Sài Gòn - Gia Định cũng không có tượng nào so sánh được. Chỉ riêng bộ tượng La Hán này cũng đủ để khẳng định giá trị nghệ thuật điêu khắc gỗ của người thợ Thủ.

Ngoài giá trị nghệ thuật, chùa Hội Khánh còn có một vị trí đặt biệt trong trang sử của dân tộc. Chính nơi đây cụ phó bảng Nguyễn Sinh Sắc thân sinh của Bác Hồ đã đến cư ngụ nhiều lần trong khoảng thời gian từ 1923 đến 1928 trên đường bôn tẩu lánh mặt thực dân Pháp. Trong thời gian ở chùa phó bảng đã lập ra Hội Danh Dự. Hoạt động chủ yếu của hội là dạy học, bốc thuốc và giáo dục nhân dân địa phương tinh thần yêu nước. Năm 1926 thực dân Pháp hay tin và giải tán Hội. Hiện nay nhà chùa còn lưu giữ được bộ ván gỗ bằng gỗ quý lúc sinh thời cụ Nguyễn Sinh Sắc vẫn thường dùng làm nơi dạy học, đọc sách và nghỉ ngơi.

Chùa Hội Khánh đã được tỉnh Sông Bé công nhận là một di tích văn hóa - lịch sử.

(Nguồn: Theo binhduong.gov.vn)

Những tin khác: